ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
Δρ ΘΩΜΑΣ ΠΑΤΕΡΑΚΗΣ MD, PhD
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ - ΟΖΟΙ
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ - ΚΥΗΣΗ
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ - ΣΕΛΗΝΙΟ
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ - ΒΙΤΑΜΙΝΗ D
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΥ
ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ: ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟ
ΣΔ: ΟΡΙΣΜΟΣ & ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ
ΣΔ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ
ΣΔ: ΠΡΟΔΙΑΒΗΤΗΣ
ΣΔ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ
ΣΔ: ΣΤΟΧΟΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ
ΣΔ: ΑΝΤΙΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ
ΣΔ: ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ
ΑΜΗΝΟΡΡΟΙΑ
ΑΣΒΕΣΤΙΟ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
ΒΙΤΑΜΙΝΗ D
ΒΙΤΑΜΙΝΗ D και ΣΔ
ΓΛΥΚΟΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ: ΑΠΟΣΥΡΣΗ
ΓΥΝΑΙΚΟΜΑΣΤΙΑ
ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ
ΛΙΠΙΔΙΑ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
ΜΕΓΑΛΑΚΡΙΑ
ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ
ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ
ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ (ΑΝΔΡΑΣ)
ΥΠΟΓΟΝΑΔΙΣΜΟΣ (ΑΝΔΡΑΣ)
 


Υπογοναδισμός (Ενήλικος άνδρας)

Ο υπογοναδισμός στον άνδρα αναφέρεται σε μία μείωση (μία ή και οι δύο) από τις δύο κύριες λειτουργίες των όρχεων: παραγωγή σπέρματος ή την παραγωγή τεστοστερόνης. Αυτές οι ανωμαλίες μπορεί να προκύψουν από βλάβη των όρχεων (πρωτοπαθής υπογοναδισμός) ή βλάβη του υποθαλάμου ή της υπόφυσης (δευτεροπαθής υπογοναδισμός).

Η διάκριση μεταξύ αυτών των διαταραχών  γίνεται με μέτρηση των συγκεντρώσεων στον ορό της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) και ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH).


● Ο ασθενής έχει πρωτοπαθή υπογοναδισμό εάν η συγκέντρωση τεστοστερόνης ορού και / ή ο αριθμός των σπερματοζωαρίων είναι κάτω από τα φυσιολογικά και η LH ορού και / ή FSH είναι πάνω από το φυσιολογικό.

● Ο ασθενής έχει δευτεροπαθή υπογοναδισμό εάν η συγκέντρωση τεστοστερόνης ορού και / ή ο αριθμός των σπερματοζωαρίων είναι κάτω από το φυσιολογικό και η LH ή / και η FSH είναι φυσιολογική ή χαμηλή.


ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - Τα κλινικά χαρακτηριστικά του υπογοναδικού άνδρα εξαρτώνται από την ηλικία έναρξης, την σοβαρότητα της ανεπάρκειας τεστοστερόνης, και αν υπάρχει μια μείωση σε μία ή και οι δύο από τις δύο κύριες λειτουργίες των όρχεων: την παραγωγή σπέρματος και την παραγωγή τεστοστερόνης.

Καταβολή – αδυναμία, χαμηλή libido, μικροί όρχεις, ελαττωμένη τριχοφυΐα, μείωση μυϊκής μάζας, γυναικομαστία

Αίτια χαμηλής τεστοστερόνης στον άνδρα

• Υπογοναδισμός (πρωτοπαθής, δευτεροπαθής)

• Ανεπάρκεια γοναδοτροπινών

• Συγγενείς και επίκτητες   διαταραχές όρχεων

• Παχυσαρκία στους άνδρες

•Καθυστέρηση ήβης στους  άνδρες

• Συστηματικές νόσοι (ουραιμία,  ηπατική ανεπάρκεια)

• Σύνδρομο Down

• Μυοτονική δυστροφία

• Κρυψορχία

Αλγόριθμος Διερεύνησης χαμηλής Τεστοστερόνης

Επανάληψη μέτρησης ολικής τεστοστερόνης πρωί μεταξύ 8-10πμ με ταυτόχρονη μέτρηση LH και FSH

Α) Χαμηλή Τεστοστερόνη και LH  - FSH όχι αυξημένες: Δευτεροπαθής υπογοναδισμός (περαιτέρω έλεγχος με μέτρηση προλακτίνης, Τ4, κορτιζόλης, σιδήρου και ενδεχομένως MRI υπόφυσης)

Β) Χαμηλή Τεστοστερόνη και LHFSH αυξημένες: Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (περαιτέρω διερεύνηση με καρυότυπο)



Αίτια δευτεροπαθή υπογοναδισμού

 

Συγγενής

1. Ιδιοπαθής

2. Σύνδρομο Kallmann

3. Σύνδρομο Prader Willi

4. Μετάλλαξη του υποδοχέα KiSS1( GPR54)

5. Μεταλλάξεις στην λεπτίνη ή στον υποδοχέα της

6. Μετάλλαξη του υποδοχέα DAX1 (dosage-sensitive sex reversal, adrenal hypoplasia critical region, on chromosome X, gene 1)

 

Επίκτητος

Α. Βλάβη των γοναδοτρόφων κυττάρων

1. Όγκος (καλοήθης, κακοήθης), κύστη

2. Τραυματισμός της υπόφυσης

3. Χειρουργική επέμβαση ή ακτινοβολία στην περιοχή του τ. εφιππίου

4. Λοιμώξεις, διηθητική νόσος

 

Β. Καταστολή των γοναδοτρόφων κυττάρων

1. Ιδιοπαθής

2. Χρόνια συστηματική νόσος ή οξεία

3. Σακχαρώδης Διαβήτης

4. Προλακτιναιμία

5. Θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή




Ορισμοί


1. Αζωοσπερμία: Απουσία σπερματοζωάριων και μετά την φυγοκέντριση του δείγματος

2. Κρυπτοζωοσπερία: Απουσία σπερματοζωαρίων κατά την πρώτη παρατήρηση

Παρουσία λίγων σπερματοζωαρίων μετά την φυγοκέντρηση του δείγματος

3. Ασπερμία: Μηδενική ποσότητα σπέρματος

4. Τερατοζωοσπερμία: Η παρουσία αυξημένου αριθμού σπερματοζωαρίων (>95%) παθολογικής μορφολογίας




Οι συχνότερες αιτίες αζωοσπερμίας είναι

1. Υποφυσιακή ανεπάρκεια

2. Απόφραξη

3. Κρυψορχία

4. Υπερπρολακτιναιμία

5. Σύνδρομο Klinefelter

6. Φλεγμονές του ουροποιογεννητικού συστήματος

7. Κιρσοκήλη

8. Συστηματικά νοσήματα (Σακχαρώδης Διαβήτης, υποθυρεοειδισμός, αιμοχρωμάτωση, αναιμίες)

9. Χρωμοσωμικές ανωμαλίες

10. Λήψη τεστοστερόνης και αναβολικών




Τιμές αναφοράς σπερμοδιαγράμματος

1. Ρευστοποίηση < 60 min

2. Όψη: μη διαφανής

3. Γλοιότητα: νημάτια < 2 cm

4. pH: > 7,2

5. Όγκος > 1,5 ml

6. Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων > 15 εκατομμύρια / ml

7. Κινητικότητα σπερματοζωαρίων: > 40% (a+b+c)      > 32% (a+b)

    a = σπερματοζωάρια που κολυμπούν πολύ γρήγορα

    b = σπερματοζωάρια που κολυμπούν αργά αλλά προς τα εμπρός

    c = σπερματοζωάρια που κολυμπούν σε κύκλους ή περιστρέφονται γύρω απ' τον άξονα τους
  
8.Μορφολογία σπερματοζωαρίων: > 4% στο δείγμα σπέρματος πληροί τα αυστηρά φυσιολογικά κριτήρια μορφολογίας





Βιβλιογραφία


Trevor G. Cooper et al. World Health Organization reference values for human semen characteristics. Human

Reproduction Update, Volume 16, Issue 3, May-June 2010, Pages 231–245


Barratt CLR et al. The diagnosis of male infertility: an analysis of the evidence to support the development of global

WHO guidance-challenges and future research opportunities. Hum Reprod Update. 2017 Nov 1;23(6):660-680