Η «Δίαιτα» του Θυρεοειδούς

Μύθοι, υπερβολές και τι πραγματικά ισχύει

Αν κάνει κανείς μια στοιχειώδη αναζήτηση στο διαδίκτυο με τον όρο «δίαιτα θυρεοειδούς», θα βρεθεί αντιμέτωπος με έναν καταιγισμό πληροφοριών:
πάνω από 60.000 αποτελέσματα στα ελληνικά και περισσότερα από 90 εκατομμύρια στα αγγλικά με τον όρο “thyroid diet”.

Το εύρος αυτό από μόνο του είναι ύποπτο.
Πολλές από αυτές τις πληροφορίες ακούγονται εντυπωσιακές ή «ελπιδοφόρες», όμως στην πλειονότητά τους βασίζονται σε χαμηλής ποιότητας δεδομένα, προσωπικές απόψεις ή υπεραπλουστεύσεις, και δεν μπορούν να στηρίξουν κλινικές συστάσεις.

Τι ξέρουμε με βεβαιότητα

Η σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών απαιτεί επαρκή πρόσληψη ιωδίου.
Το ιώδιο προσλαμβάνεται είτε μέσω της διατροφής είτε μέσω συμπληρωμάτων, και η ανεπάρκειά του μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη ή επιδείνωση του υποθυρεοειδισμού.

Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ιωδίου

Ενήλικες: 150 μg / ημέρα
Έγκυες γυναίκες: 220 μg / ημέρα
Θηλάζουσες γυναίκες: 290 μg / ημέρα

Κύριες διατροφικές πηγές ιωδίου

Ιωδιούχο αλάτι
Θαλασσινά και ψάρια
Φύκια
Ορισμένα ψωμιά και δημητριακά

Όταν το πολύ γίνεται πρόβλημα: υπερβολική πρόσληψη ιωδίου

Η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου δεν είναι αθώα.
Μπορεί να προκαλέσει:

αναστολή της λειτουργίας του θυρεοειδούς (υποθυρεοειδισμό),
ή αντίθετα υπερπαραγωγή ορμονών (υπερθυρεοειδισμό).

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η χρόνια περίσσεια ιωδίου μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας, καθώς η έντονα ιωδιωμένη θυρεοσφαιρίνη καθίσταται πιο ανοσογόνος.

Για τον λόγο αυτό, η American Thyroid Association συστήνει την αποφυγή συμπληρωμάτων διατροφής που περιέχουν περισσότερα από 500 μg ιωδίου ημερησίως.

Με απλά λόγια: ούτε έλλειψη, ούτε υπερβολή.

Σταυρανθή λαχανικά: μύθος ή πραγματικότητα;

Παλαιότερα, κυρίως σε παλαιότερες πειραματικές μελέτες, είχε υποστηριχθεί ότι η συχνή κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων σταυρανθών λαχανικών (όπως μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο) μπορεί να μειώσει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, είτε:

μειώνοντας τη διαθεσιμότητα του ιωδίου,
είτε παρεμβαίνοντας σε ένζυμα της σύνθεσης των ορμονών.

Ωστόσο, πιο πρόσφατα και αξιόπιστα κλινικά δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι:

δεν υπάρχει κανένας λόγος να αποκλειστούν αυτά τα τρόφιμα από τη διατροφή,
όταν καταναλώνονται σε λογικές ποσότητες.

Τα σταυρανθή λαχανικά είναι υγιεινά τρόφιμα, με αποδεδειγμένα οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία και τον μεταβολισμό.
Το πρόβλημα δεν είναι τα τρόφιμα — είναι η υπερβολή.

Και εδώ επανέρχεται ένας υποτιμημένος αλλά κρίσιμος παράγοντας: η κοινή λογική.

Σόγια και θυρεοειδής: τι ισχύει πραγματικά

Η σόγια και τα προϊόντα της (γάλα σόγιας, σάλτσα σόγιας κ.λπ.) περιέχουν ισοφλαβόνες, φυτοοιστρογόνα που σε θεωρητικό επίπεδο μπορούν να αναστέλλουν τη δράση της υπεροξειδάσης του θυρεοειδούς — ενός ενζύμου απαραίτητου για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών.

Στην πράξη όμως:

Σε ευθυρεοειδικά άτομα που ζουν σε περιοχές με επάρκεια ιωδίου, η κατανάλωση φυσιολογικών ποσοτήτων σόγιας έχει σχεδόν μηδενική επίδραση στη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Ακόμη και σε άτομα με υποθυρεοειδισμό, υψηλή κατανάλωση σόγιας έχει συσχετιστεί μόνο με ήπιες αυξήσεις της TSH, χωρίς στατιστικά σημαντικές μεταβολές στα επίπεδα FT4 και FT3.

Άρα και εδώ: ούτε απαγόρευση, ούτε υπερκατανάλωση.

Τι ΔΕΝ υπάρχει

Δεν υπάρχει:

«ειδική δίαιτα για τον θυρεοειδή»
τρόφιμο που «θεραπεύει» τον θυρεοειδή
διατροφή που αντικαθιστά την ιατρική παρακολούθηση ή τη φαρμακευτική αγωγή

Συμπέρασμα

Η υγεία του θυρεοειδούς δεν εξαρτάται από μαγικές λίστες τροφών, αλλά από:

επάρκεια (και όχι υπερβολή) ιωδίου,
ισορροπημένη διατροφή,
αποφυγή ακροτήτων,
και σωστή ιατρική καθοδήγηση.

Ο θυρεοειδής δεν χρειάζεται «δίαιτα».
Χρειάζεται μέτρο, γνώση και κοινή λογική.

Για τον ρόλο του σεληνίου, της βιταμίνης D και της γλουτένης στη λειτουργία του θυρεοειδούς, μπορείτε να διαβάσετε σε ξεχωριστά άρθρα της ιστοσελίδας.

Βιβλιογραφία

Διατροφή & Θυρεοειδής

Ιώδιο – πρόσληψη, ανεπάρκεια και περίσσεια

American Thyroid Association
ATA Statement on the Potential Risks of Excess Iodine Ingestion. Thyroid. 2014;24(12):1670–1671.
Επίσημη σύσταση αποφυγής συμπληρωμάτων >500 μg/ημέρα.
Zimmermann MB.
Iodine deficiency and excess in relation to thyroid function. Thyroid. 2009;19(5):477–484.
Κλασική ανασκόπηση για το εύρος «ασφαλούς» πρόσληψης ιωδίου.
Leung AM, Braverman LE.
Consequences of excess iodine. Nat Rev Endocrinol. 2014;10:136–142.
Ιώδιο και αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα.

Σταυρανθή λαχανικά (goitrogens)

Chandra AK et al.
Goitrogenic potential of cruciferous vegetables. Indian J Med Res. 2014;140(4):493–503.
Θεωρητικοί μηχανισμοί – όχι κλινικές απαγορεύσεις.
Messina M, Redmond G.
Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function. Thyroid. 2006;16(3):249–258.
Κλινικά δεδομένα vs θεωρία.

Σόγια & θυρεοειδής

Doerge DR, Chang HC.
Inactivation of thyroid peroxidase by soy isoflavones. Chem Res Toxicol. 2002;15(6):781–792.
Μηχανισμός (in vitro) – όχι κλινική απαγόρευση.
Sathyapalan T et al.
The effect of soy phytoestrogens on thyroid function in patients with subclinical hypothyroidism. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(5):1442–1449.
Ήπια αύξηση TSH, χωρίς αλλαγές FT4/FT3.
Chung HR et al.
Soy intake and thyroid function in iodine-sufficient populations. Endocrine. 2018;60(1):146–155.
Σόγια και θυρεοειδής σε πληθυσμούς με επάρκεια ιωδίου.

Γενικές κατευθυντήριες οδηγίες

World Health Organization
Iodine status worldwide. WHO Global Database on Iodine Deficiency.
Επίσημα όρια επάρκειας και κινδύνου.
Laurberg P et al. Iodine intake and the pattern of thyroid disorders. Thyroid. 2001;11(5):457–469.
Πληθυσμιακές επιδράσεις ιωδίου στον θυρεοειδή.

Συμπληρωματική (για το “μέτρο & κοινή λογική”)

Taylor PN et al. Guidelines for the management of hypothyroidism. Lancet Diabetes Endocrinol. 2018;6(6):389–400.
Jonklaas J et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism. Thyroid. 2014;24(12):1670–1751.

disclaimer

Το παρόν άρθρο βασίζεται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και δημοσιευμένες κλινικές μελέτες. Δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση