ΥΠΕΡΑΣΒΕΣΤΙΑΙΜΙΑ

Η υπερασβεστιαιμία είναι η παθολογική αύξηση των επιπέδων ασβεστίου στο αίμα. Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη λειτουργία των οστών, των μυών, της καρδιάς και του νευρικού συστήματος. Ωστόσο, όταν τα επίπεδά του υπερβούν τα φυσιολογικά όρια, μπορεί να προκαλέσει ποικιλία συμπτωμάτων και σοβαρές επιπλοκές.

Αίτια Υπερασβεστιαιμίας

Η υπερασβεστιαιμία μπορεί να προκληθεί από διάφορους μηχανισμούς. Οι κυριότερες αιτίες περιλαμβάνουν:

• Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός – η πιο συχνή αιτία, λόγω υπερέκκρισης παραθορμόνης.

• Θυρεοτοξίκωση – υπερλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.

• Κοκκιωματώδεις νόσοι – όπως η σαρκοείδωση.

• Φάρμακα – π.χ. βιταμίνη D, θειαζίδες, λίθιο, οιστρογόνα, ανδρογόνα, ταμοξιφαίνη, βιταμίνη Α.

• Ακινητοποίηση – παρατεταμένη ακινησία αυξάνει την απελευθέρωση ασβεστίου από τα οστά.

• Νεφρική ανεπάρκεια.

• Ενδοκρινολογικές διαταραχές – οξεία επινεφριδιακή ανεπάρκεια, φαιοχρωμοκύτωμα.

• Διατροφή/θεραπευτικοί παράγοντες – ολική παρεντερική διατροφή, σύνδρομο γάλατος-αλκάλεος.

• Κληρονομικές καταστάσεις – οικογενής υποασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία.

• Κακοήθειες – ορισμένοι όγκοι εκκρίνουν PTH-related peptide (PTHrP) που μιμείται τη δράση της παραθορμόνης.

Κλινική Εικόνα

Η υπερασβεστιαιμία μπορεί να παραμείνει ασυμπτωματική σε ήπιες μορφές, αλλά σε πιο έντονη αύξηση εμφανίζονται συμπτώματα από διάφορα συστήματα:

• Νεφρά: νεφρολιθίαση, νεφρασβέστωση, πολυουρία, πολυδιψία, ουραιμία.

• Οστά: ινώδης οστείτιδα, οστικές κύστεις, οστεοπόρωση, οστεομαλακία, αρθρίτιδα.

• Νευροψυχιατρικό: λήθαργος, κόπωση, κατάθλιψη, απώλεια μνήμης, ψυχώσεις, σύγχυση, κώμα.

• Γαστρεντερικό: δυσκοιλιότητα, ναυτία, έμετοι, δυσπεψία, πεπτικό έλκος, παγκρεατίτιδα.

• Μυοσκελετικό/Δερματικό: μυϊκή αδυναμία, κνησμός, κερατίτιδα.

• Καρδιαγγειακό: βραδυκαρδία, βράχυνση QT στο ΗΚΓ, υπέρταση.

Διάγνωση Υπερασβεστιαιμίας

Η διερεύνηση της υπερασβεστιαιμίας γίνεται βήμα-βήμα, ώστε να εντοπιστεί η υποκείμενη αιτία:

1. Επιβεβαίωση: Μέτρηση ολικού ασβεστίου διορθωμένου ως προς την αλβουμίνη ή μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου (τουλάχιστον 2 φορές).

2. Έλεγχος παραθορμόνης (PTH):

   • Αν η PTH είναι αυξημένη, γίνεται μέτρηση ασβεστίου ούρων 24ώρου:

     • 200 mg/24h → πιθανός πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.

     • <100 mg/24h → πιθανή οικογενής υποασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία.

   • Αν η PTH είναι χαμηλή (<20 pg/ml), τότε η υπερασβεστιαιμία είναι μη εξαρτώμενη από PTH. Ακολουθεί έλεγχος:

     • PTHrP αυξημένη → πιθανή κακοήθεια.

     • 1,25(OH)₂D αυξημένη → πιθανή σαρκοείδωση ή λέμφωμα.

     • 25(OH)D αυξημένη → πιθανή υπερδοσολογία βιταμίνης D.

     • Αν όλες φυσιολογικές → έλεγχος TSH, βιταμίνης Α, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών αίματος/ούρων.

Συμπέρασμα

Η υπερασβεστιαιμία είναι μια συχνή αλλά πολύπλοκη μεταβολική διαταραχή με ποικίλες αιτίες. Η έγκαιρη διάγνωση και η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Bilezikian JP, Brandi ML, Cusano NE, et al. Management of Hypercalcemia of Malignancy and Other Causes: A Consensus Statement. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1763–1780.

2. Khan AA, Hanley DA, Rizzoli R, et al. Primary Hyperparathyroidism: Review and Recommendations on Evaluation, Diagnosis, and Management. Osteoporos Int. 2017;28(1):1–19.

3. Carroll MF, Schade DS. A Practical Approach to Hypercalcemia. Am Fam Physician. 2003;67(9):1959–1966.

4. Endocrine Society Clinical Practice Guidelines – Hypercalcemia.