Διατροφή και θυρεοειδίτιδα Hashimoto: τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει
Η ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει στη γενική υγεία, στη διαχείριση του βάρους και στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών των ατόμων με θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια συγκεκριμένη δίαιτα θεραπεύει τη νόσο ή υποκαθιστά τη λεβοθυροξίνη όταν υπάρχει υποθυρεοειδισμός που χρειάζεται θεραπεία. Οι διατροφικές αλλαγές πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε ατόμου, αποφεύγοντας τους αδικαιολόγητους αποκλεισμούς τροφίμων.[1,4]
Διατροφή χωρίς γλουτένη
Η αποφυγή της γλουτένης είναι απαραίτητη όταν συνυπάρχει επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη. Στους ασθενείς με Hashimoto χωρίς κοιλιοκάκη, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για να συστήνεται δίαιτα χωρίς γλουτένη σε όλους. Μικρές μελέτες έχουν καταγράψει μεταβολές ορισμένων εργαστηριακών δεικτών, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί σταθερό όφελος στα συμπτώματα ή στην εξέλιξη της νόσου. Εάν υπάρχουν ενδείξεις κοιλιοκάκης, ο σχετικός έλεγχος πρέπει να προηγείται της διακοπής της γλουτένης.[2]
Διατροφή χαμηλών υδατανθράκων
Μια διατροφή με περιορισμό των υδατανθράκων μπορεί να αποτελέσει επιλογή για ορισμένα άτομα που χρειάζονται απώλεια βάρους ή καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο. Δεν αποτελεί, όμως, ειδική θεραπεία της Hashimoto και δεν έχει τεκμηριωθεί ότι μειώνει τη θυρεοειδική αυτοανοσία ή αποτρέπει τον υποθυρεοειδισμό. Προτεραιότητα έχει η ποιότητα της διατροφής: λιγότερα πρόσθετα σάκχαρα και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, επαρκείς φυτικές ίνες και εξατομικευμένες ποσότητες υδατανθράκων.[4]
Ποικιλία τροφίμων και επάρκεια θρεπτικών συστατικών
Ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο, όπως το μεσογειακό, αποτελεί λογική επιλογή για τη γενική και μεταβολική υγεία. Περιλαμβάνει λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς και επαρκείς πηγές πρωτεΐνης. Τυχόν ελλείψεις θρεπτικών συστατικών αξιολογούνται με βάση το ιστορικό και τις κατάλληλες εξετάσεις και διορθώνονται στοχευμένα. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τα ίδια συμπληρώματα.[4]
Σταυρανθή λαχανικά και ιώδιο
Το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο δεν χρειάζεται να αποκλείονται από τη διατροφή λόγω Hashimoto. Σε συνήθεις ποσότητες, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται μαγειρεμένα και υπάρχει επαρκής πρόσληψη ιωδίου, δεν αποτελούν συνήθως κλινικό πρόβλημα. Η ανησυχία αφορά κυρίως υπερβολικές ποσότητες ωμών τροφίμων με βρογχογόνες ουσίες, ιδιαίτερα σε συνθήκες έλλειψης ιωδίου.[4]
Αντίθετα, η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου, ιδίως από συμπληρώματα ή φύκια, μπορεί να επιδεινώσει τη θυρεοειδική δυσλειτουργία. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται δίαιτα χωρίς ιώδιο, αλλά ότι πρέπει να αποφεύγεται η αυθαίρετη λήψη υψηλών δόσεων.
Διαχείριση του στρες και ψυχική ευεξία
Το στρες, το άγχος και ο ανεπαρκής ύπνος μπορούν να επιβαρύνουν την καθημερινότητα και την αντίληψη της κόπωσης. Η αντιμετώπισή τους αποτελεί χρήσιμο μέρος της συνολικής φροντίδας. Ωστόσο, τα ειδικά δεδομένα για τη Hashimoto είναι περιορισμένα και δεν επιτρέπουν να παρουσιάζονται οι τεχνικές χαλάρωσης ως θεραπεία της αυτοάνοσης νόσου.[4]
Ασκήσεις αναπνοής, διαλογισμός, ενσυνειδητότητα και ήπια γιόγκα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανάλογα με τις προτιμήσεις του ατόμου για τη διαχείριση του στρες. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει όταν συνυπάρχουν άγχος, αϋπνία ή δυσκολία προσαρμογής στη χρόνια νόσο. Η τακτική σωματική δραστηριότητα, προσαρμοσμένη στη φυσική κατάσταση, και ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου υποστηρίζουν επίσης την ευεξία. Οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά προς την ιατρική παρακολούθηση.[4]
Συνολική και εξατομικευμένη αντιμετώπιση
Η φροντίδα της θυρεοειδίτιδας Hashimoto βασίζεται στην αξιολόγηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς, στην κατάλληλη θεραπεία όταν ενδείκνυται και στην αντιμετώπιση των πραγματικών αναγκών κάθε ασθενούς.
Όταν υπάρχει υποθυρεοειδισμός που απαιτεί θεραπεία, η λεβοθυροξίνη αποτελεί την καθιερωμένη αγωγή. Η παρουσία αυξημένων αντισωμάτων με φυσιολογική θυρεοειδική λειτουργία δεν συνεπάγεται από μόνη της ανάγκη θεραπείας. Η παρακολούθηση και η προσαρμογή της αγωγής καθορίζονται κυρίως από τη θυρεοειδική λειτουργία και την κλινική εικόνα.[1]
Τα συμπληρώματα χορηγούνται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη. Για το σελήνιο, ορισμένες μελέτες δείχνουν μείωση των αντισωμάτων anti-TPO και μικρές μεταβολές της TSH σε επιμέρους ομάδες. Δεν έχει, όμως, αποδειχθεί με επάρκεια ότι αυτές οι μεταβολές οδηγούν σε ουσιαστική βελτίωση των συμπτωμάτων ή εμποδίζουν την εξέλιξη της νόσου. Επομένως, δεν δικαιολογείται η αυτόματη χορήγησή του σε όλους τους ασθενείς. Αντίστοιχα, τα φυτικά σκευάσματα δεν αποτελούν καθιερωμένη θεραπεία και μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις.[1,3]
Εάν η κόπωση ή άλλα συμπτώματα επιμένουν παρά τη σωστή ρύθμιση του θυρεοειδούς, χρειάζεται αξιολόγηση για άλλες πιθανές αιτίες, αντί να αποδίδονται αυτόματα όλα στη Hashimoto. Στόχος της φροντίδας είναι η καλή λειτουργία του θυρεοειδούς και η βελτίωση της καθημερινότητας, όχι απλώς η μείωση ενός αριθμού αντισωμάτων.[1]
Βιβλιογραφία
- Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association Task Force on Thyroid Hormone Replacement.Thyroid. 2014;24(12):1670–1751.
- Piticchio T, Frasca F, Malandrino P, et al. Effect of gluten-free diet on autoimmune thyroiditis progression in patients with no symptoms or histology of celiac disease: a meta-analysis.Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:1200372.
- Huwiler VV, et al. Selenium Supplementation in Patients with Hashimoto Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials.Thyroid. 2024;34(3):295–313.
- Mikulska AA, et al. Metabolic Characteristics of Hashimoto’s Thyroiditis Patients and the Role of Microelements and Diet in the Disease Management—An Overview.Int J Mol Sci. 2022;23(12):6580.