Hashimoto και συμπληρώματα διατροφής: πότε χρειάζονται και τι πρέπει να προσέχετε

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μια αυτοάνοση πάθηση που μπορεί σταδιακά να επηρεάσει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Η αντιμετώπισή της εξαρτάται κυρίως από τη λειτουργία του θυρεοειδούς και την κλινική εικόνα.

Όταν προκαλεί έκδηλο υποθυρεοειδισμό, η καθιερωμένη θεραπεία είναι η λεβοθυροξίνη. Αν η θυρεοειδική λειτουργία παραμένει φυσιολογική, συνήθως αρκεί η παρακολούθηση, χωρίς να απαιτείται θυροξίνη μόνο και μόνο επειδή υπάρχουν αυξημένα αντισώματα. Στον υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, η απόφαση για θεραπεία εξατομικεύεται.American Thyroid Association — Hashimoto’s Thyroiditis.

Τα συμπληρώματα δεν αποτελούν καθιερωμένη θεραπεία της ίδιας της αυτοάνοσης νόσου και δεν αντικαθιστούν τη λεβοθυροξίνη όταν αυτή είναι απαραίτητη.Μπορούν, όμως, να έχουν θέση όταν υπάρχει διατροφική έλλειψη, ανεπαρκής πρόσληψη ή άλλη συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.American Thyroid Association — Συμπληρωματικές προσεγγίσεις στις θυρεοειδοπάθειες.

Σελήνιο: βιολογικός ρόλος, αλλά όχι θεραπεία για όλους

Το σελήνιο είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο. Συμμετέχει στη λειτουργία ενζύμων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών και την προστασία των κυττάρων από οξειδωτικές βλάβες.

Σε κλινικές μελέτες έχουν παρατηρηθεί μειώσεις των αντισωμάτων anti-TPO και, σε ορισμένους ασθενείς που δεν λάμβαναν θυροξίνη, μικρή μείωση της TSH. Ωστόσο,η μείωση των αντισωμάτων δεν ισοδυναμεί με ίαση, βελτίωση των συμπτωμάτων ή αποδεδειγμένη αποτροπή του υποθυρεοειδισμού. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δικαιολογούν αυτόματη χορήγηση σε όλους τους ασθενείς με Hashimoto.Huwiler και συν., 2024.

Η απόφαση για χορήγηση, η δόση και η διάρκεια χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα, με εκδηλώσεις όπως τριχόπτωση, αλλοιώσεις των νυχιών και γαστρεντερικές διαταραχές. Πρέπει να συνυπολογίζεται το σελήνιο από όλα τα συμπληρώματα και τη διατροφή.NIH — Selenium.

Βιταμίνη D: αντιμετώπιση της έλλειψης, χωρίς υποσχέσεις θεραπείας

Η βιταμίνη D είναι σημαντική για την υγεία των οστών και των μυών και συμμετέχει στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Σε αρκετές μελέτες, χαμηλές συγκεντρώσεις βιταμίνης D συσχετίζονται με αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η έλλειψη προκαλεί τη Hashimoto ή ότι η χορήγηση βιταμίνης D θεραπεύει την πάθηση.

Η αξιολόγηση και η αντιμετώπιση πιθανής έλλειψης γίνονται με βάση το ιστορικό και τις σχετικές κλινικές ενδείξεις. Δεν υπάρχει καθιερωμένος ειδικός στόχος βιταμίνης D για την «καταστολή» των θυρεοειδικών αντισωμάτων.British Thyroid Foundation — Διατροφή και συμπληρώματα.

Ιώδιο: απαραίτητο, αλλά η περίσσεια μπορεί να βλάψει

Το ιώδιο είναι απαραίτητο για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Ωστόσο, η Hashimoto δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει έλλειψη ιωδίου.

Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει θυρεοειδική δυσλειτουργία, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα με αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Γι’ αυτό δεν συνιστάται η αυθαίρετη χρήση συμπληρωμάτων ιωδίου, σταγόνων υψηλής περιεκτικότητας ή σκευασμάτων φυκιών, όπως το kelp.

Η αποφυγή της υπερβολής δεν σημαίνει ότι χρειάζεται δίαιτα χωρίς ιώδιο ή αποκλεισμός των συνηθισμένων τροφίμων που το περιέχουν. Στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό οι ανάγκες αλλάζουν και απαιτείται ειδική καθοδήγηση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει θυρεοειδοπάθεια.NIH — Iodine.

Ψευδάργυρος: συμπλήρωμα όταν υπάρχει ένδειξη

Ο ψευδάργυρος συμμετέχει σε πολλές φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να δικαιολογούν τη συστηματική χορήγησή του ως θεραπείας της Hashimoto σε άτομα χωρίς έλλειψη.

Η χορήγηση μπορεί να είναι κατάλληλη σε τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη ανεπάρκεια, κατόπιν αξιολόγησης. Η παρατεταμένη λήψη υψηλών δόσεων μπορεί να προκαλέσει έλλειψη χαλκού και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.British Thyroid Foundation,NIH — Zinc.

Σίδηρος και βιταμίνη Β12: διερεύνηση όταν υπάρχουν σχετικά ευρήματα

Κόπωση, αδυναμία ή τριχόπτωση δεν οφείλονται πάντοτε στον θυρεοειδή. Ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό, μπορεί να χρειάζεται έλεγχος για σιδηροπενία ή έλλειψη βιταμίνης Β12.

Η διόρθωση μιας τέτοιας έλλειψης μπορεί να αντιμετωπίσει συμπτώματα που οφείλονται σε αυτήν, χωρίς να αποτελεί θεραπεία της Hashimoto. Δεν χρειάζεται προληπτική λήψη σιδήρου ή Β12 από όλους τους ασθενείς.British Thyroid Foundation.

Βιταμίνη Α, προβιοτικά και ωμέγα-3

• Βιταμίνη Α:είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού, αλλά δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία της Hashimoto. Η υπερβολική πρόσληψη προσχηματισμένης βιταμίνης Α, όπως ρετινόλης, μπορεί να είναι τοξική και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην εγκυμοσύνη.NIH — Vitamin A.

• Προβιοτικά:είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί που, σε κατάλληλες ποσότητες και για συγκεκριμένες ενδείξεις, μπορεί να προσφέρουν όφελος. Δεν έχει καθιερωθεί συγκεκριμένο προβιοτικό σχήμα για τη θεραπεία της Hashimoto. Τα αποτελέσματα ενός στελέχους δεν γενικεύονται σε όλα τα προϊόντα.NIH — Probiotics.

• Ωμέγα-3:έχουν διατροφική αξία και ορισμένα σκευάσματα χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις. Δεν υπάρχει, όμως, επαρκής κλινική τεκμηρίωση ώστε να συνιστώνται ειδικά για τη θεραπεία της Hashimoto. Η αναφορά σε «αντιφλεγμονώδη δράση» δεν αρκεί για να αποδείξει όφελος στη συγκεκριμένη νόσο.American Thyroid Association.

Φυτικά σκευάσματα: το «φυσικό» δεν σημαίνει ασφαλές

Τα φυτικά προϊόντα μπορεί να περιέχουν δραστικές ουσίες που επηρεάζουν τον οργανισμό ή αλληλεπιδρούν με φάρμακα. Η παραδοσιακή χρήση τους και τα αποτελέσματα εργαστηριακών πειραμάτων δεν αποδεικνύουν αποτελεσματικότητα στη Hashimoto.

Ashwagandha — Withania somnifera

Δεν συνιστάται ως συμπλήρωμα «υποστήριξης του θυρεοειδούς» σε ασθενείς με Hashimoto. Το NCCIH αναφέρει ότι δεν συνιστάται σε άτομα με αυτοάνοσα ή θυρεοειδικά νοσήματα και επισημαίνει πιθανές αλληλεπιδράσεις με θυρεοειδικές ορμόνες. Έχουν επίσης αναφερθεί περιστατικά ηπατικής βλάβης. Πρέπει να αποφεύγεται στην εγκυμοσύνη και να μη χρησιμοποιείται στον θηλασμό.NCCIH — Ashwagandha.

Ginseng

Δεν αποτελεί τεκμηριωμένη θεραπεία της Hashimoto. Μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως αϋπνία, και να επηρεάσει τη γλυκόζη ή να αλληλεπιδράσει με φάρμακα. Δεν πρέπει να προτείνεται γενικά για «ρύθμιση» των θυρεοειδικών ορμονών.NCCIH — Asian Ginseng.

Coleus forskohlii και ιερός βασιλικός — tulsi

Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα για να προτείνονται ως θεραπεία ή συνήθης συμπληρωματική αντιμετώπιση της Hashimoto. Ισχυρισμοί ότι «αυξάνουν την Τ3» ή «ρυθμίζουν τον θυρεοειδή» δεν αποτελούν ασφαλή βάση σύστασης σε ασθενείς. Η μεταβολή μιας ορμόνης δεν είναι από μόνη της θεραπευτικό όφελος.

Συμπληρώματα και θυροξίνη: δύο σημαντικά ζητήματα

1. Αλληλεπιδράσεις στην απορρόφηση

Τα συμπληρώματα ασβεστίου και σιδήρου μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης. Συνήθως απαιτείται απόσταση τουλάχιστον τεσσάρων ωρών από τη λήψη της. Ελέγχετε και τις πολυβιταμίνες, καθώς μπορεί να περιέχουν αυτά τα συστατικά. Για άλλα προϊόντα, το κατάλληλο ωράριο εξαρτάται από τη σύνθεσή τους και τις οδηγίες του θεράποντος.British Thyroid Foundation.

2. Βιοτίνη και παραπλανητικά αποτελέσματα εξετάσεων

Η βιοτίνη, που περιέχεται συχνά σε προϊόντα για μαλλιά και νύχια, μπορεί να επηρεάσει ορισμένες εργαστηριακές μεθόδους και να δώσει λανθασμένες τιμές θυρεοειδικών εξετάσεων.

Ενημερώνετε τον ιατρό και το εργαστήριο πριν από την αιμοληψία. Το απαιτούμενο διάστημα διακοπής καθορίζεται ανάλογα με τη δόση και τη μέθοδο εξέτασης· δεν πρέπει να αλλάζει η θυροξίνη βάσει πιθανώς επηρεασμένων αποτελεσμάτων.American Thyroid Association — Thyroid Hormone Treatment.

Πριν ξεκινήσετε ένα συμπλήρωμα

Η απόφαση χρειάζεται συγκεκριμένο στόχο: ποια έλλειψη ή ποια κλινική ανάγκη πρόκειται να αντιμετωπιστεί; Ο ιατρός αξιολογεί αν απαιτούνται εξετάσεις, επιλέγει την κατάλληλη δόση και διάρκεια και ελέγχει πιθανές αλληλεπιδράσεις.

Δεν χρειάζεται εκτεταμένος έλεγχος όλων των βιταμινών και ιχνοστοιχείων μόνο λόγω της διάγνωσης Hashimoto. Επίσης, η προσπάθεια «μηδενισμού» των αντισωμάτων δεν αποτελεί συνήθη θεραπευτικό στόχο. Η παρακολούθηση επικεντρώνεται στη θυρεοειδική λειτουργία, στην κλινική εικόνα και στις ανάγκες του ασθενούς.American Thyroid Association — Hashimoto’s Thyroiditis.

Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές

1. American Thyroid Association.Hashimoto’s Thyroiditis. Πληροφορίες για παρακολούθηση και θεραπεία, με σύνδεσμο στην εισαγωγή.

2. Huwiler VV και συν.Selenium Supplementation in Patients with Hashimoto Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials.Thyroid. 2024;34(3):295–313.PubMed.

3. American Thyroid Association.Complementary and Alternative Medicine in Thyroid DiseaseκαιThyroid Hormone Treatment. Οι σύνδεσμοι παρατίθενται στις σχετικές ενότητες.

4. British Thyroid Foundation.Diets and supplements for thyroid disorders. Πληροφορίες για διατροφικές ελλείψεις και αλληλεπιδράσεις.

5. NIH, Office of Dietary Supplements. Επιστημονικά ενημερωτικά δελτία για σελήνιο, ιώδιο, ψευδάργυρο, βιταμίνη Α και προβιοτικά.

6. NIH, NCCIH.AshwagandhaκαιAsian Ginseng. Πληροφορίες για την τεκμηρίωση και την ασφάλεια των φυτικών προϊόντων.

Ενημερωτικός χαρακτήρας και όρια χρήσης

Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για γενική ενημέρωση και εκπαίδευση. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπευτική οδηγία ή σύσταση αγοράς και λήψης συγκεκριμένου συμπληρώματος.

Η αναφορά σε ένα συστατικό ή σκεύασμα δεν συνεπάγεται ότι είναι αποτελεσματικό, ασφαλές ή κατάλληλο για κάθε αναγνώστη. Η ανάγκη χορήγησης, η δόση και η διάρκεια καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό, τη φαρμακευτική αγωγή, τη διατροφή και, όταν ενδείκνυται, τα εργαστηριακά ευρήματα.

Μην ξεκινάτε ή μεταβάλλετε τη λήψη συμπληρωμάτων με σκοπό τη θεραπεία θυρεοειδοπάθειας χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Μην τροποποιείτε ή διακόπτετε τη λεβοθυροξίνη ή άλλη συνταγογραφημένη αγωγή με βάση το άρθρο. Ιδιαίτερη αξιολόγηση απαιτείται στην εγκυμοσύνη, στον θηλασμό, στα παιδιά και σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή.

Η ανάγνωση του περιεχομένου δεν υποκαθιστά την προσωπική ιατρική αξιολόγηση και δεν παρέχει εγγύηση θεραπευτικού αποτελέσματος. Οι πληροφορίες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να καθυστερήσει η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.

Η παρούσα διευκρίνιση οριοθετεί τον ενημερωτικό χαρακτήρα του άρθρου και δεν αποκλείει ούτε περιορίζει ευθύνη που δεν μπορεί να αποκλειστεί ή να περιοριστεί σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία.