Σακχαρώδης διαβήτης: στόχοι ρύθμισης και πρόληψη επιπλοκών

Η αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη περιλαμβάνει τη ρύθμιση της γλυκόζης, της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων, με παράλληλη αποφυγή υπογλυκαιμιών και ανεπιθύμητων ενεργειών.

Οι θεραπευτικοί στόχοι εξατομικεύονται, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική υγεία, τις επιπλοκές, τη λειτουργικότητα και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου.

Γλυκαιμικοί στόχοι

Για τους περισσότερους ενήλικες με διαβήτη, εκτός εγκυμοσύνης, ισχύουν οι ακόλουθοι στόχοι:

Η μεταγευματική μέτρηση πραγματοποιείται συνήθως 1–2 ώρες από την έναρξη του γεύματος. Οι παραπάνω τιμές αποτελούν θεραπευτικούς στόχους και δεν πρέπει να συγχέονται με τα διαγνωστικά όρια του διαβήτη.

Πότε αλλάζει ο στόχος της HbA1c;

Χαμηλότερος στόχος, όπωςHbA1c <6,5%, μπορεί να είναι κατάλληλος όταν επιτυγχάνεται με ασφάλεια, χωρίς σημαντικές υπογλυκαιμίες ή υπερβολική επιβάρυνση από τη θεραπεία.

Στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στην ηλικία:

• Με καλή λειτουργικότητα και λίγα, σταθερά συνοδά νοσήματα, μπορεί να επιλεγεί στόχος HbA1cκάτω από 7,0–7,5%.

• Με ευπάθεια, σημαντικούς λειτουργικούς ή γνωστικούς περιορισμούς και σοβαρές συννοσηρότητες, μπορεί να επιλεγεί λιγότερο αυστηρός στόχος, όπως<8,0%.

• Σε πολύ επιβαρυμένη υγεία, προτεραιότητα είναι η αποφυγή υπογλυκαιμιών και συμπτωματικής υπεργλυκαιμίας, χωρίς προσήλωση σε έναν συγκεκριμένο αριθμό HbA1c.

Μια χαμηλή HbA1c δεν αποτελεί επιτυχία όταν συνοδεύεται από συχνές ή σοβαρές υπογλυκαιμίες.

Στόχοι με αισθητήρα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης

Για πολλούς ενήλικες που χρησιμοποιούν αισθητήρα, επιδιώκονται:

Οι στόχοι προσαρμόζονται στον κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Η HbA1c ελέγχεται συνήθως ανά εξάμηνο σε σταθερή ρύθμιση και περίπου ανά τρίμηνο όταν αλλάζει η θεραπεία ή δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι.

Αρτηριακή πίεση

Σύμφωνα με την ADA 2026, ο συνήθης θεραπευτικός στόχος είναι<130/80 mmHg, εφόσον επιτυγχάνεται με ασφάλεια.

Για άτομα με υψηλό καρδιαγγειακό ή νεφρικό κίνδυνο, οι οδηγίες του 2026 ενθαρρύνουν στόχοσυστολικής πίεσης <120 mmHg, όταν είναι κατάλληλος και ανεκτός. Πρόκειται για εντατικότερη αντιμετώπιση που απαιτεί ιατρική παρακολούθηση, όχι για καθολικό στόχο αυτορρύθμισης της αγωγής.

Σε ανθρώπους με ευπάθεια, ορθοστατική υπόταση ή ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να χρειαστεί ηπιότερος στόχος. Η αξιολόγηση βασίζεται σε σωστά εκτελεσμένες, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

LDL-χοληστερόλη: ο στόχος εξαρτάται από τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος στόχος LDL για όλους τους ανθρώπους με διαβήτη. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες διακρίνουν:

Η εγκατεστημένη αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσος τοποθετεί συνήθως τον ασθενή στην κατηγορία πολύ υψηλού κινδύνου. Η νεφρική νόσος συνεκτιμάται ανάλογα με τη βαρύτητα και τη λευκωματουρία· δεν σημαίνει κάθε νεφρική διαταραχή αυτομάτως τον ίδιο στόχο.

Η απουσία προηγούμενου εμφράγματος ή εγκεφαλικού δεν σημαίνει ότι αρκεί LDL <100 mg/dL.

Οι στατίνες αποτελούν βασική θεραπευτική επιλογή. Εφόσον χρειάζεται, προστίθεται άλλη υπολιπιδαιμική αγωγή, όπως εζετιμίμπη ή αναστολέας PCSK9.

HDL-χοληστερόλη και τριγλυκερίδια

Η χαμηλή HDL —κάτω από 40 mg/dL στους άνδρες ή 50 mg/dL στις γυναίκες— αποτελεί δείκτη κινδύνου,όχι ανεξάρτητο φαρμακευτικό στόχο αύξησης.

Επιθυμητή τιμή τριγλυκεριδίων νηστείας είναι<150 mg/dL. Σε τιμές≥500 mg/dL, ιδιαίτερα πάνω από 1.000 mg/dL, απαιτείται αξιολόγηση και ενδεχομένως ειδική θεραπεία για τη μείωση του κινδύνου παγκρεατίτιδας.

Αντιαιμοπεταλιακή αγωγή: ποιος χρειάζεται ασπιρίνη;

Η παρουσία διαβήτη από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη καθημερινής ασπιρίνης.

Όταν υπάρχει εγκατεστημένη αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσος, η ασπιρίνη χρησιμοποιείται για δευτερογενή πρόληψη, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις. Η ADA αναφέρει δόση75–162 mg ημερησίως. Σε τεκμηριωμένη αλλεργία μπορεί να χρησιμοποιηθείκλοπιδογρέλη 75 mg ημερησίως.

Χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, η ασπιρίνη δεν χορηγείται ως ρουτίνα. Εξετάζεται μόνο εξατομικευμένα, όταν το πιθανό καρδιαγγειακό όφελος υπερτερεί του κινδύνου αιμορραγίας. Μετά τα 70 έτη, γενικά αποφεύγεται η έναρξή της για πρωτογενή πρόληψη.

Η διατύπωση «πάντα ασπιρίνη» δεν είναι σωστή: προηγούμενη αιμορραγία, λήψη αντιπηκτικού, πρόσφατο στεντ και άλλες καταστάσεις επηρεάζουν την επιλογή και τη διάρκεια της αγωγής. Ο κατάλληλος αντιθρομβωτικός συνδυασμός καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.

Η συνολική φροντίδα έχει σημασία

Η διακοπή καπνίσματος, η κατάλληλη διατροφή, η κίνηση και η διαχείριση του βάρους συμπληρώνουν τη φαρμακευτική αντιμετώπιση.

Στον διαβήτη τύπου 2 με συγκεκριμένες καρδιαγγειακές ή νεφρικές παθήσεις, η επιλογή φαρμάκων με αποδεδειγμένη προστατευτική δράση μπορεί να είναι σημαντική ακόμη και όταν η HbA1c βρίσκεται ήδη στον στόχο.

Ο κατάλληλος στόχος είναι εκείνος που μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών, επιτυγχάνεται με ασφάλεια και προσαρμόζεται στη ζωή και την υγεία του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Βιβλιογραφία

1. American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 6. Glycemic Goals, Hypoglycemia, and Hyperglycemic Crises: Standards of Care in Diabetes—2026.Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S132–S149
   

2. American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 10. Cardiovascular Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes—2026.Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S216–S245
   

3. American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. 13. Older Adults: Standards of Care in Diabetes—2026.Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S277–S296
   

4. Marx N, Federici M, Schütt K, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of cardiovascular disease in patients with diabetes.Eur Heart J. 2023;44(39):4043–4140
   

5. Bi Y, Li M, Liu Y, et al.; BPROAD Research Group. Intensive Blood-Pressure Control in Patients with Type 2 Diabetes.N Engl J Med. 2025;392:1155–1167