Πράσινο τσάι, έντερο και μεταβολικό σύνδρομο: τι πραγματικά δείχνουν τα δεδομένα

Σύμφωνα με πρόσφατες κλινικές μελέτες, η κατανάλωση εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού φαίνεται να σχετίζεται με ευνοϊκές μεταβολικές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις σε άτομα με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Ειδικότερα, δεδομένα από μικρής διάρκειας παρεμβατικές μελέτες υποδηλώνουν ότι η χορήγηση εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού για διάστημα περίπου τεσσάρων εβδομάδων μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης νηστείας, καθώς και στη βελτίωση δεικτών που σχετίζονται με την υγεία του εντέρου.

Το ενδιαφέρον για το πράσινο τσάι εστιάζεται κυρίως στις κατεχίνες, και ιδιαίτερα στην επιγαλλοκατεχίνη-3-γαλλική (EGCG), οι οποίες εμφανίζουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Οι ενώσεις αυτές έχουν μελετηθεί τα τελευταία χρόνια ως πιθανοί τροποποιητές της εντερικής φλεγμονής και της μεταβολικής λειτουργίας.

Σχέση μεταβολικού συνδρόμου και εντέρου

Το μεταβολικό σύνδρομο ορίζεται από την παρουσία τουλάχιστον τριών από τους εξής πέντε παράγοντες κινδύνου:

• αυξημένο σπλαχνικό (κοιλιακό) λίπος,

• αρτηριακή υπέρταση,

• χαμηλή HDL χοληστερόλη,

• αυξημένη γλυκόζη νηστείας,

• υπερτριγλυκεριδαιμία.

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του μεταβολικού συνδρόμου είναι ότι οι διαταραχές αυτές συχνά βρίσκονται σε οριακά επίπεδα, τα οποία δεν πληρούν πάντα τα κριτήρια άμεσης φαρμακευτικής παρέμβασης. Παρ’ όλα αυτά, η συνύπαρξή τους αυξάνει σημαντικά τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακή νόσο.

Τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί ο ρόλος του εντέρου και ειδικότερα της εντερικής διαπερατότητας(“leaky gut”) στη χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή που χαρακτηρίζει το μεταβολικό σύνδρομο. Η αυξημένη διαπερατότητα του εντερικού φραγμού επιτρέπει τη διέλευση βακτηριακών μεταβολιτών και ενδοτοξινών στην κυκλοφορία, ενεργοποιώντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς που σχετίζονται με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τη συσσώρευση λίπους.

Τι έδειξε η κλινική μελέτη

Σε μια τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, διασταυρούμενη μελέτη, συμμετείχαν συνολικά 40 άτομα με μεταβολικό σύνδρομο και 19 υγιείς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν για 28 ημέρες καραμέλες που περιείχαν εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, σε δόση ισοδύναμη με περίπου πέντε φλιτζάνια πράσινου τσαγιού ημερησίως. Στη συνέχεια ακολούθησε περίοδος λήψης εικονικού φαρμάκου και φάση αποχής.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν δίαιτα χαμηλή σε πολυφαινόλες, ώστε τα παρατηρούμενα αποτελέσματα να αποδοθούν όσο το δυνατόν περισσότερο στη δράση του πράσινου τσαγιού.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:

• τα επίπεδα γλυκόζης νηστείας ήταν χαμηλότερα κατά τη φάση λήψης εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο,

• παρατηρήθηκε μείωση δεικτών εντερικής φλεγμονής, όπως προφλεγμονώδεις πρωτεΐνες στα κόπρανα,

• καταγράφηκε μείωση της εντερικής διαπερατότητας, η οποία αξιολογήθηκε με μεθόδους ανάλυσης σακχάρων στα ούρα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα από τα ευρήματα αυτά παρατηρήθηκαν και σε υγιή άτομα, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή προληπτική δράση.

Τι σημαίνουν αυτά κλινικά

Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την υπόθεση ότι το έντερο αποτελεί έναν κρίσιμο ρυθμιστή της καρδιομεταβολικής υγείας. Η παχυσαρκία και η αντίσταση στην ινσουλίνη, που βρίσκονται στον πυρήνα των περισσότερων καρδιομεταβολικών διαταραχών, φαίνεται ότι σχετίζονται σε σημαντικό βαθμό με μεταβολίτες που προέρχονται από το έντερο.

Η ενίσχυση της ακεραιότητας του εντερικού φραγμού και η μείωση της χαμηλού βαθμού φλεγμονής ενδέχεται να συμβάλλουν όχι μόνο στη βελτίωση επιμέρους μεταβολικών παραμέτρων, αλλά και στη συνολική καρδιομεταβολική υγεία. Παρ’ όλα αυτά, τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν βραχυπρόθεσμα και δεν υποκαθιστούν τις καθιερωμένες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής.

Συμπέρασμα

Το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού φαίνεται να ασκεί ευνοϊκή επίδραση στη γλυκαιμική ρύθμιση και στην εντερική υγεία σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, πιθανώς μέσω αντιφλεγμονωδών μηχανισμών και βελτίωσης της εντερικής διαπερατότητας. Ωστόσο, δεν αποτελεί θεραπεία από μόνο του, αλλά μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής που περιλαμβάνει διατροφή, σωματική δραστηριότητα και ιατρική παρακολούθηση.

Βιβλιογραφία 

1. Chen Y, et al. Green tea polyphenols and metabolic syndrome: mechanisms and clinical implications. Nutrients. 2022;14(9):1820.

2. JanssenDuijghuijsen LM, et al. Green tea extract supplementation improves intestinal permeability and inflammation in adults with metabolic syndrome. Am J Clin Nutr. 2020;112(3):730–742.

3. Tilg H, Moschen AR. Microbiota and diabetes: an evolving relationship. Gut. 2014;63(9):1513–1521.