Δυσμηνόρροια
Έντονος πόνος κατά την έμμηνο ρύση – και όχι, δεν είναι «στο μυαλό σου». Είναι βιολογία.
Τι είναι
Η δυσμηνόρροια είναι ο πόνος που εμφανίζεται πριν ή κατά τη διάρκεια της περιόδου και μπορεί να γίνει από ενοχλητικός έως απολύτως εξουθενωτικός.
Συμπτώματα
-
Έντονος πόνος χαμηλά στην κοιλιά
↳ συχνά αντανακλά σε μέση ή μηρούς -
Ναυτία, έμετος, διάρροια
-
Πονοκέφαλος
-
Κόπωση, ζάλη, εφίδρωση
Αν «ρίχνει» την καθημερινότητά σου, δεν είναι φυσιολογικός πόνος. Είναι σήμα.
Τύποι Δυσμηνόρροιας
1. Πρωτοπαθής δυσμηνόρροια
Χωρίς εμφανή οργανική αιτία.
Μηχανισμός (ξεκάθαρα):
↑ Προσταγλανδίνες → έντονες συσπάσεις μήτρας → ισχαιμία → πόνος
-
Συχνότερη σε νεαρές γυναίκες
-
Συνήθως βελτιώνεται με την ηλικία ή μετά τον τοκετό
2. Δευτεροπαθής δυσμηνόρροια
Υπάρχει υποκείμενη παθολογία.
Συχνές αιτίες:
-
Ενδομητρίωση
-
Ινομυώματα
-
Αδενομύωση
-
Φλεγμονώδεις νόσοι πυέλου
-
Συμφύσεις
-
Πολύποδες
-
Στένωση τραχήλου
-
Ενδοκρινικές διαταραχές (εδώ μπαίνουμε στα σοβαρά)
Ενδοκρινικές Διαταραχές & Δυσμηνόρροια
Υπερπρολακτιναιμία
-
Διαταράσσει οιστρογόνα & προγεστερόνη
-
Συχνά συνυπάρχει με αμηνόρροια / ολιγομηνόρροια
Διαταραχές Θυρεοειδούς
-
Υποθυρεοειδισμός
↑ TRH → ↑ προλακτίνη → διαταραχή κύκλου -
Υπερθυρεοειδισμός
↑ μεταβολισμός → ↑ προσταγλανδίνες → ↑ πόνος
Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)
-
Ανισορροπία ανδρογόνων – ινσουλίνης – οιστρογόνων
-
Ανωοθυλακιορρηξία → ασταθές ενδομήτριο → πόνος & βαριά αιμορραγία
Ανεπάρκεια Ωχρινικής Φάσης
-
Χαμηλή προγεστερόνη μετά την ωορρηξία
-
↑ συσπάσεις μήτρας → πόνος
-
Συχνά συνδέεται με υπογονιμότητα
Υπερπαραγωγή Προσταγλανδινών
-
PGE₂ & PGF₂α → αγγειοσυστολή + συσπάσεις
-
Κεντρικός μηχανισμός της πρωτοπαθούς δυσμηνόρροιας
Αντιμετώπιση (όχι «πάρε ένα παυσίπονο και βλέπουμε»)
Φαρμακευτική Αγωγή
ΜΣΑΦ – Αναστολείς COX
(πρώτη γραμμή)
-
Ιβουπροφαίνη: 200–600 mg / 6–8 ώρες
-
Ναπροξένη: 250–500 mg / 8–12 ώρες
-
Μεφεναμικό οξύ: 250–500 mg / 8 ώρες
-
Δικλοφενάκη: 50 mg / 8–12 ώρες
Ιδανικά ξεκινούν 12–24 ώρες πριν την περίοδο
Εκλεκτικοί COX-2
-
Σελεκοξίμπη: 200 mg/ημέρα
✔ λιγότερες γαστρεντερικές παρενέργειες
Ορμονική Θεραπεία
Συνδυασμένα αντισυλληπτικά
-
Καταστέλλουν ωορρηξία
-
↓ ενδομήτριο
-
↓ προσταγλανδίνες
Μονοθεραπεία με Προγεστερόνη
Ιδιαίτερα χρήσιμη σε PCOS & ενδομητρίωση
Από του στόματος
-
Δεσογεστρέλη 75 μg/ημ.
-
Νορεθιστερόνη 5–10 mg (ημ. 5–26)
-
Διενόγεστη 2 mg/ημ.
Ενέσιμα
-
Medroxyprogesterone 150 mg IM / 3 μήνες
Ενδομήτριο σπείραμα (LNG-IUD)
-
Mirena / Kyleena
-
Ιδανικό για αδενομύωση & ενδομητρίωση
-
Διάρκεια 5–7 έτη
Εμφύτευμα
-
Etonogestrel (Nexplanon)
Μειώνει ή καταργεί την περίοδο
Κατάλληλη όταν δεν επιτρέπονται οιστρογόνα
Αγωνιστές GnRH
-
Leuprolide, Goserelin
Μόνο σε βαριές περιπτώσεις
Προκαλούν λειτουργική εμμηνόπαυση
Άλλες επιλογές
-
Αναστολείς αρωματάσης (ενδομητρίωση)
-
Σπιρονολακτόνη (χαμηλές δόσεις)
Φυσικές & Υποστηρικτικές Παρεμβάσεις
-
Θερμοφόρα
-
Ήπια άσκηση / γιόγκα
-
Μαγνήσιο, Β1, Ω-3
-
Βελονισμός, φυσικοθεραπεία
Τρόπος Ζωής
-
↓ Καφεΐνη & αλκοόλ
-
↓ υπερεπεξεργασμένα
-
↑ λαχανικά, πρωτεΐνη, αντιφλεγμονώδη λιπαρά
Τελικό μήνυμα
Η έντονη δυσμηνόρροια δεν είναι φυσιολογική, δεν είναι «αντοχή στον πόνο» και δεν λύνεται πάντα με ένα παυσίπονο.
Θέλει διάγνωση, όχι απλώς υπομονή.
Βιβλιογραφία
-
Özcan, H. (2025) Definition and criteria for diagnosing primary dysmenorrhea: a modified Delphi procedure. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, in press.
-
Li, X., Zhang, Y., Wang, L. et al. (2024) Efficacy of non-pharmacological interventions for primary dysmenorrhea: a systematic review and Bayesian network meta-analysis. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 292, pp. 1–10.
-
Li, X., Chen, H., Zhao, Y. et al. (2024) Manual therapy in primary dysmenorrhea: a systematic review and meta-analysis. Journal of Bodywork and Movement Therapies, 36, pp. 350–359.
-
Cho, S.I. (2025) Effectiveness and safety of herbal medicine for the treatment of dysmenorrhea: a randomized controlled trial. Integrative Medicine Research, 14(1), 101012.
-
Tseng, T.G., Lin, Y.C. and Chen, Y.H. (2025) Clinical association of body symptoms and primary dysmenorrhea. Frontiers in Medicine, 12, 1529470.