Μηνορραγία

Η μηνορραγία είναι ο ιατρικός όρος που περιγράφει την ασυνήθιστα βαριά και/ή παρατεταμένη εμμηνορροϊκή αιμορραγία, η οποία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, την καθημερινή λειτουργικότητα και τη γενική υγεία της γυναίκας (π.χ. αναιμία, κόπωση).

Πιθανές αιτίες

Η αιτιολογία της μηνορραγίας είναι συχνά πολυπαραγοντική και σε αρκετές περιπτώσεις δεν εντοπίζεται ένα μόνο αίτιο. Οι συχνότεροι παράγοντες περιλαμβάνουν:

• Λειτουργικές αιτίες

  • Ανωορρηξία: απουσία ωορρηξίας → έλλειψη προγεστερόνης → μη φυσιολογική αιμορραγία

  • Παχυσαρκία και αντίσταση στην ινσουλίνη

  • Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

  • Θυρεοειδοπάθειες (υπο- ή υπερθυρεοειδισμός)

• Ανατομικές αιτίες

  • Ινομυώματα μήτρας

  • Πολύποδες ενδομητρίου

  • Αδενομύωση

  • Ενδομήτρια συσκευή (IUD), ιδιαίτερα χωρίς ορμονική δράση

• Σοβαρότερες παθολογικές καταστάσεις

  • Καρκίνος ενδομητρίου

  • Καρκίνος τραχήλου μήτρας

• Συστηματικά νοσήματα & άλλοι παράγοντες

  • Κληρονομικές αιμορραγικές διαταραχές (π.χ. νόσος von Willebrand)

  • Επιπλοκές εγκυμοσύνης

  • Φαρμακευτική αγωγή (αντιφλεγμονώδη, οιστρογόνα, προγεστίνες, αντιπηκτικά)

  • Ηπατική ή νεφρική νόσος

(Με απλά λόγια: αν οι ορμόνες δεν «συνεννοούνται» ή αν η μήτρα έχει δομικό πρόβλημα, το αίμα… κάνει του κεφαλιού του.)

Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία εξατομικεύεται, ανάλογα με την αιτία, την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα και την επιθυμία τεκνοποίησης. Οι βασικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)
  π.χ. ιβουπροφαίνη – μειώνουν την αιμορραγία και τον πόνο

• Τρανεξαμικό οξύ
  περιορίζει την απώλεια αίματος κατά την περίοδο

• Ορμονική θεραπεία

  • Συνδυασμένα αντισυλληπτικά

  • Προγεστερόνη (κυκλική ή συνεχής)

• Ενδομήτρια συσκευή με λεβονοργεστρέλη (ορμονικό σπιράλ)
  ιδιαίτερα αποτελεσματική στη χρόνια μηνορραγία, με ταυτόχρονη αντισυλληπτική δράση

Τι έχει σημασία να θυμάστε

Η μηνορραγία δεν είναι “κάτι φυσιολογικό που απλώς πρέπει να υπομένετε”.

Είναι σύμπτωμα που χρειάζεται διερεύνηση και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, όταν βρεθεί η πραγματική αιτία.

Διερεύνηση Μηνορραγίας

(ή αλλιώς: «δεν ρίχνουμε κορτιζόνη και βλέπουμε… ψάχνουμε»)

Η διερεύνηση της μηνορραγίας πρέπει να είναι συστηματική και στοχευμένη, γιατί το σύμπτωμα είναι κοινό, αλλά οι αιτίες πολλές — από ορμονικό χάος μέχρι οργανική βλάβη.

1.  Λεπτομερές ιστορικό

Η μισή διάγνωση κρύβεται εδώ.

• Έναρξη, διάρκεια, ένταση αιμορραγίας

• Θρόμβοι; αλλαγή σε σχέση με παλιότερους κύκλους;

• Κανονικός ή ακανόνιστος κύκλος (υποψία ανωορρηξίας)

• Πόνος, δυσπαρευνία, μεσοκυκλική αιμορραγία

• Φάρμακα (αντιπηκτικά, ορμόνες κ.λπ.)

• Οικογενειακό ιστορικό αιμορραγικών διαταραχών

• Επιθυμία τεκνοποίησης

(Αν η ασθενής αλλάζει σερβιέτα ανά ώρα → δεν είναι «λίγο βαριά περίοδος», είναι alarm.)

2.  Κλινική εξέταση

• Γενική εικόνα: ωχρότητα, σημεία αναιμίας

• Γυναικολογική εξέταση

• Εκτίμηση μήτρας (μέγεθος, ευαισθησία, ανώμαλο σχήμα)

3.  Εργαστηριακός έλεγχος

Βασικός αλλά όχι τυφλός.

• Γενική αίματος (Hb, Ht → αναιμία)

• Φερριτίνη (η «κρυφή» αναιμία)

• TSH ± FT4 (θυρεοειδής παντού μπλέκεται)

• Έλεγχος κύησης (πάντα, ακόμα κι αν «αποκλείεται»)

• Ορμονικός έλεγχος (όπου ενδείκνυται):

  • Προγεστερόνη (ωορρηξία ή όχι)

  • LH, FSH, ανδρογόνα (PCOS)

• Έλεγχος πήξης αν υπάρχει υποψία αιμορραγικής διαταραχής
  (π.χ. νόσος von Willebrand)

4.  Απεικονιστικός έλεγχος

• Διακολπικό υπερηχογράφημα

  • πάχος ενδομητρίου

  • ινομυώματα

  • πολύποδες

  • αδενομύωση

(Χωρίς υπέρηχο, μιλάμε στα τυφλά.)

5.  Επεμβατική διερεύνηση (όταν χρειάζεται)

• Βιοψία ενδομητρίου
  απαραίτητη όταν:

  • ηλικία > 40 ετών

  • παράγοντες κινδύνου (παχυσαρκία, ανωορρηξία, PCOS)

  • αποτυχία συντηρητικής αγωγής

• Υστεροσκόπηση
  όταν υπάρχει υποψία ενδομητρικής παθολογίας

Στόχος της διερεύνησης

Να ξεχωρίσουμε:

• λειτουργική από οργανική αιτία

• καλοήθη από δυνητικά κακοήθη κατάσταση

• ποια ασθενής θέλει απλώς ρύθμιση και ποια χρειάζεται άμεση παρέμβαση

Bottom line:

Η μηνορραγία δεν είναι διάγνωση.
Είναι σύμπτωμα.
Και τα συμπτώματα δεν τα «μπαλώνουμε» — τα εξηγούμε.