Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός στην τρίτη ηλικία

Γιατί μια “υψηλότερη” TSH δεν σημαίνει πάντα θεραπεία

Με την αύξηση της ηλικίας, παρατηρείται συχνά μια σταδιακή άνοδος της TSH στον γενικό πληθυσμό, ακόμη και χωρίς πραγματική νόσο του θυρεοειδούς. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ένας ηλικιωμένος μπορεί να έχει σταθερά υψηλότερη TSH σε σχέση με έναν νεότερο και παρ’ όλα αυτά να είναι λειτουργικά καλά.

Σε μελέτες που καθορίζουν ηλικιακά ειδικά όρια, το ανώτερο φυσιολογικό της TSH σε ομάδες >80 ετών μπορεί να προσεγγίζει περίπου 6–7 mIU/L (ανάλογα με τον πληθυσμό και το εργαστήριο).

Αυτό έχει οδηγήσει στη σκέψη ότι η ήπια αύξηση της TSH σε προχωρημένη ηλικία μπορεί να αποτελεί σε κάποιες περιπτώσεις φυσιολογική προσαρμογή (και πιθανώς “προστατευτικό” φαινόμενο), χωρίς να απαιτείται αυτόματα θεραπεία.

Τι έδειξαν τα ισχυρότερα δεδομένα για τη θεραπεία στους ηλικιωμένους

Στους ηλικιωμένους με υποκλινικό υποθυρεοειδισμό (αυξημένη TSH με φυσιολογική FT4), τα δεδομένα από τυχαιοποιημένη μελέτη (TRUST) έδειξαν ότι η λεβοθυροξίνη δεν προσέφερε ουσιαστικό κλινικό όφελος σε συμπτώματα/ποιότητα ζωής σε μεγαλύτερες ηλικίες. 

Επιπλέον, σε ανάλυση που εξέτασε καρδιαγγειακά συμβάματα σε μεγαλύτερους ασθενείς με υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, η θεραπεία με λεβοθυροξίνη δεν μείωσε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. 

Με απλά λόγια:
σε μεγάλο μέρος των ηλικιωμένων με ήπια αύξηση TSH, το “να μην τρέξουμε να θεραπεύσουμε” είναι συχνά η πιο σωστή ιατρική.

Πότε η εικόνα αλλάζει (και η θεραπεία έχει μεγαλύτερη βαρύτητα)

Η συζήτηση δεν είναι “να μη θεραπεύουμε ποτέ”. Υπάρχουν επίπεδα TSH που αλλάζουν το ρίσκο.

• Σε πιο έντονη αύξηση (ιδίως TSH >10 mIU/L), αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την κατάσταση με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια), άρα χρειάζεται πολύ πιο ενεργή στάση και εξατομικευμένη απόφαση. (Συνοψίζεται και σε σύγχρονες ανασκοπήσεις).
  

• Για τιμές TSH <7 mIU/L σε ηλικίες >70–75 ετών, αρκετοί ειδικοί προτείνουν συντηρητική στάση (“watchful waiting”) όταν δεν υπάρχει σαφές κλινικό όφελος από θεραπεία.
  

Ο μεγάλος κίνδυνος στους ηλικιωμένους: η υπερθεραπεία

Οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευάλωτοι όχι τόσο στον υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, όσο στην υπερβολική θεραπεία.

Σε μελέτη σε άτομα ≥65 ετών που λάμβαναν θυρεοειδική ορμόνη, περίπου 41% βρέθηκε με κατασταλμένη TSH (δηλαδή υπερδοσολογία).

Η χαμηλή TSH (υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός λόγω υπερθεραπείας) έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο:

• κολπικής μαρμαρυγής

• καρδιακής ανεπάρκειας

• οστικής απώλειας και καταγμάτων

Γι’ αυτό, στην τρίτη ηλικία, η θεραπεία (όταν επιλεγεί) χρειάζεται μικρές δόσεις, αργή τιτλοποίηση και “στόχο TSH” πιο χαλαρό σε σχέση με τους νεότερους.

Τι προτείνεται πρακτικά (κλινική προσέγγιση)

Δεν υπάρχει απόλυτη συναίνεση σε όλα τα όρια και οι κατευθυντήριες οδηγίες αναγνωρίζουν την ανάγκη για ηλικιακά ειδικά εύρη και εξατομίκευση.

Στην πράξη, η απόφαση βασίζεται σε:

• επιβεβαίωση ότι η TSH είναι σταθερά αυξημένη (επανάληψη σε 6–8 εβδομάδες)

• FT4 (και συχνά FT3)

• αντισώματα (Anti-TPO) και υπερηχογραφική εικόνα, όπου χρειάζεται

• συμπτώματα, καρδιαγγειακό προφίλ, αρρυθμίες, οστεοπενία/κατάγματα

• πολυφαρμακία και συνοσηρότητες

Συμπέρασμα

Σε έναν 70χρονο, μια σταθερή TSH γύρω στο 6 mIU/L μπορεί να είναι συμβατή με ηλικιακή μετατόπιση του “φυσιολογικού” και να μην απαιτεί θεραπεία, εφόσον η FT4 είναι φυσιολογική και δεν υπάρχει σαφές κλινικό όφελος. Αντίθετα, σε TSH >10 mIU/L ή όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι κλινικοί λόγοι, η θεραπεία μπορεί να έχει νόημα, αλλά πάντα με μεγάλη προσοχή ώστε να αποφευχθεί η υπερθεραπεία.

Βιβλιογραφία

1. Stott DJ, Rodondi N, Kearney PM, Ford I, Westendorp RGJ, Mooijaart SP, et al. Thyroid hormone therapy for older adults with subclinical hypothyroidism. N Engl J Med. 2017;376(26):2534–44. 
   

2. Zijlstra LE, Jukema JW, Westendorp RGJ, Du Puy RS, Poortvliet RKE, Kearney PM, et al. Levothyroxine treatment and cardiovascular outcomes in older adults with subclinical hypothyroidism: a pooled analysis of two randomized controlled trials. Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:674841.
   

3. Pearce SHS, Brabant G, Duntas LH, Monzani F, Peeters RP, Razvi S, et al. 2013 ETA guideline: management of subclinical hypothyroidism. Eur Thyroid J. 2013;2(4):215–28. 

4. Ni W, Liu X, Zhuo Z, Yuan X, Song J, Chi H, et al. Age-specific serum thyrotropin reference range for the diagnosis of subclinical hypothyroidism in older adults. Sci Rep. 2022;12:24182.
   

5. Somwaru LL, Rariy CM, Arnold AM, Cappola AR. The high prevalence of thyroid hormone over-replacement in older adults and its clinical implications. J Clin Endocrinol Metab. 2009;94(4):1342–5.