Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto επηρεάζει ουσιαστικά τη γυναικεία αναπαραγωγική υγεία και έχει συσχετιστεί τόσο με δυσκολία σύλληψης, όσο και με αυξημένους κινδύνους κατά την κύηση και την επιλόχεια περίοδο. Οι επιδράσεις αυτές δεν περιορίζονται μόνο στις γυναίκες με εμφανή υποθυρεοειδισμό, αλλά αφορούν και ευθυρεοειδικές γυναίκες με θετικά αντιθυρεοειδικά αντισώματα.
1. Γονιμότητα και Σύλληψη
Δυσκολία στη σύλληψη
Γυναίκες με θυρεοειδίτιδα Hashimoto εμφανίζουν αυξημένη συχνότητα:
-
ανωορρηξίας
-
διαταραχών του κύκλου
-
ανεξήγητης υπογονιμότητας
Ακόμη και ήπιες διαταραχές της θυρεοειδικής λειτουργίας μπορεί να επηρεάσουν την ωοθηκική λειτουργία και τη δεκτικότητα του ενδομητρίου.
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή
Η παρουσία Hashimoto έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF), ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν αυξημένα αντισώματα anti-TPO.
Αντισώματα και αποβολές
Η παρουσία αντισωμάτων έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (anti-TPO) σχετίζεται με:
-
2 έως 4 φορές αυξημένο κίνδυνο επαναλαμβανόμενων αποβολών,
-
ακόμη και σε γυναίκες με φυσιολογικές θυρεοειδικές ορμόνες (ευθυρεοειδισμός).
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος δεν οφείλεται μόνο σε ορμονική ανεπάρκεια, αλλά και σε ανοσολογικούς μηχανισμούς.
2. Επιπλοκές κατά την Εγκυμοσύνη
Όταν η θυρεοειδίτιδα Hashimoto συνοδεύεται από υποθυρεοειδισμό (κλινικό ή υποκλινικό), αυξάνονται σημαντικά οι κίνδυνοι για τη μητέρα και το έμβρυο.
Κίνδυνοι για τη μητέρα
-
υπέρταση κύησης
-
προεκλαμψία / εκλαμψία
-
σακχαρώδης διαβήτης κύησης
-
αποκόλληση πλακούντα
-
αυξημένος κίνδυνος επιλόχειας αιμορραγίας
Κίνδυνοι για το έμβρυο
-
πρόωρος τοκετός (2–3 φορές αυξημένος κίνδυνος)
-
χαμηλό βάρος γέννησης
-
ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης
-
σε σοβαρές περιπτώσεις, εμβρυϊκός θάνατος
Νευροψυχική ανάπτυξη του παιδιού
Ο μητρικός υποθυρεοειδισμός ή η απομονωμένη υποθυροξιναιμία έχουν συσχετιστεί με:
-
χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης (IQ)
-
καθυστερήσεις λόγου
-
ήπιες αλλά μετρήσιμες διαταραχές νευροαναπτυξιακής ωρίμανσης
Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η πρώιμη κύηση, όταν το έμβρυο εξαρτάται αποκλειστικά από τις μητρικές θυρεοειδικές ορμόνες.
3. Διαχείριση και Θεραπεία κατά την Κύηση
Αύξηση της δόσης λεβοθυροξίνης
Κατά την εγκυμοσύνη, οι ανάγκες σε θυρεοειδικές ορμόνες αυξάνονται.
Γυναίκες που λαμβάνουν ήδη λεβοθυροξίνη χρειάζονται συνήθως:
-
αύξηση της δόσης κατά 20–30%,
-
συχνά πρακτικά με την προσθήκη 2 επιπλέον δόσεων εβδομαδιαίως, ήδη από το πρώτο τρίμηνο.
Γιατί δεν ενδείκνυται η Τ3 στην εγκυμοσύνη
Η συνδυαστική θεραπεία Τ4 + Τ3 δεν συνιστάται στην κύηση, διότι:
-
η λιοθυρονίνη (Τ3) δεν διαπερνά επαρκώς τον πλακούντα,
-
με αποτέλεσμα ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος του εμβρύου να μην προστατεύεται επαρκώς.
Η λεβοθυροξίνη (Τ4) είναι το φάρμακο εκλογής.
Στόχοι TSH
Η παρακολούθηση πρέπει να είναι στενή και μηνιαία, με στόχο:
-
TSH στο χαμηλότερο μισό του φυσιολογικού εύρους του αντίστοιχου τριμήνου
-
ή γενικά TSH < 2,5 mIU/mL
4. Μετά τον Τοκετό – Επιλόχεια Θυρεοειδίτιδα
Εντός του πρώτου έτους μετά τον τοκετό (συχνότερα γύρω στους 6 μήνες), μπορεί να εμφανιστεί επιλόχεια θυρεοειδίτιδα.
Η κατάσταση αυτή παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες με προϋπάρχουσα Hashimoto και σχετίζεται με:
-
την ανοσολογική «αναπήδηση» (immune rebound) μετά την εγκυμοσύνη,
-
δηλαδή την επανενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος μετά την καταστολή του κατά την κύηση.
Η κλινική εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει:
-
παροδική υπερθυρεοειδική φάση
-
ακολουθούμενη από υποθυρεοειδισμό
-
σε αρκετές περιπτώσεις μόνιμη ανάγκη για θεραπεία υποκατάστασης
Συμπέρασμα
Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto αποτελεί σημαντικό και συχνά υποτιμημένο παράγοντα κινδύνου για τη γονιμότητα, την κύηση και την επιλόχεια περίοδο.
Η σωστή προετοιμασία πριν από τη σύλληψη, η έγκαιρη ρύθμιση της θυρεοειδικής λειτουργίας και η στενή παρακολούθηση κατά την εγκυμοσύνη είναι καθοριστικές για την ασφάλεια της μητέρας και τη βέλτιστη ανάπτυξη του παιδιού.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
-
Alexander EK et al. 2017 Guidelines of the American Thyroid Association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy and the postpartum. Thyroid, 2017.
-
Negro R, Stagnaro-Green A. Diagnosis and management of subclinical hypothyroidism in pregnancy. BMJ, 2014.
-
Korevaar TIM et al. Maternal thyroid function and child neurodevelopment: a meta-analysis. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2016.