Ρόλος, οφέλη και τι πραγματικά ισχύει

Το σελήνιο είναι ένα ιχνοστοιχείο με κρίσιμη σημασία για τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Ο θυρεοειδής είναι το όργανο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση σεληνίου ανά γραμμάριο ιστού στο ανθρώπινο σώμα, γεγονός που από μόνο του υποδηλώνει τη βιολογική του σημασία.

Πώς δρα το σελήνιο στον θυρεοειδή

Το σελήνιο αποτελεί δομικό συστατικό:

• των σεληνοπρωτεϊνών

• των αποϊωδασών (D1, D2, D3) που μετατρέπουν την Τ4 σε Τ3

• της γλουταθειόνης υπεροξειδάσης, βασικού αντιοξειδωτικού μηχανισμού

Με απλά λόγια:

• συμβάλλει στη σωστή παραγωγή ενεργής θυρεοειδικής ορμόνης

• προστατεύει τον θυρεοειδή από οξειδωτικό στρες

• περιορίζει τη φλεγμονώδη και αυτοάνοση δραστηριότητα

Σελήνιο και αυτοάνοσα νοσήματα θυρεοειδούς

Στην αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η χρόνια φλεγμονή οδηγεί σε σταδιακή καταστροφή του αδένα. Μελέτες δείχνουν ότι η χορήγηση σεληνίου μπορεί:

• να μειώσει τα επίπεδα Anti-TPO αντισωμάτων

• να βελτιώσει δείκτες φλεγμονής

• να έχει ήπια θετική επίδραση στην υποκειμενική ευεξία

Σημαντική διευκρίνιση:
Η μείωση των αντισωμάτων δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με αποκατάσταση της λειτουργίας του θυρεοειδούς. Το σελήνιο δεν θεραπεύει το Hashimoto, αλλά μπορεί να λειτουργήσει επικουρικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Σελήνιο και κύηση

Κατά την κύηση:

• αυξάνεται το οξειδωτικό στρες

• ο θυρεοειδής λειτουργεί σε αυξημένες απαιτήσεις

• η αυτοάνοση δραστηριότητα μπορεί να επηρεάσει την έκβαση της εγκυμοσύνης

Υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι σε γυναίκες με θετικά αντιθυρεοειδικά αντισώματα, το σελήνιο μπορεί:

• να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης μεταγεννητικής θυρεοειδίτιδας

• να συμβάλει στη σταθερότητα της θυρεοειδικής λειτουργίας

Ωστόσο, η χρήση του πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.

Πότε έχει νόημα η χορήγηση σεληνίου

Η συμπληρωματική χορήγηση σεληνίου δεν είναι για όλους. Μπορεί να εξεταστεί:

• σε ασθενείς με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα

• σε τεκμηριωμένα χαμηλή πρόσληψη σεληνίου

• σε επιλεγμένες περιπτώσεις κύησης με θετικά αντισώματα

Συνήθεις δόσεις 

• 100–200 μg/ημέρα

• για περιορισμένο χρονικό διάστημα (π.χ. 3–6 μήνες)

Υπερδοσολογία σεληνίου μπορεί να προκαλέσει:

• γαστρεντερικές διαταραχές

• τριχόπτωση

• νευρολογικά συμπτώματα

«Περισσότερο» δεν σημαίνει «καλύτερο».

Διατροφικές πηγές σεληνίου

• Βραζιλιάνικα φιστίκια (με προσοχή στην ποσότητα)

• Ψάρια και θαλασσινά

• Αυγά

• Δημητριακά ολικής άλεσης

Η περιεκτικότητα εξαρτάται έντονα από το έδαφος παραγωγής.

Συμπέρασμα

Το σελήνιο αποτελεί σημαντικό ρυθμιστικό παράγοντα της θυρεοειδικής λειτουργίας και της ανοσολογικής ισορροπίας. Δεν είναι πανάκεια, δεν αντικαθιστά τη θυροξίνη και δεν «σβήνει» την αυτοανοσία. Όταν όμως χρησιμοποιείται σωστά, στοχευμένα και με ιατρική κρίση, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο στην ολιστική προσέγγιση των θυρεοειδικών νοσημάτων.

ΒιΒλιογραφία

• Winther KH, Bonnema SJ, Cold F, Debrabant B, Nybo M, Cold S, et al. Does selenium supplementation affect thyroid function? Results from a randomized, controlled, double-blinded trial in a Danish population. Eur J Endocrinol. 2020;182(3):301–10.

• Köhrle J. Selenium and the thyroid. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2021;28(5):436–44.

• Ventura M, Melo M, Carrilho F. Selenium and thyroid disease: from pathophysiology to treatment. Int J Endocrinol. 2017;2017:1297658.
  (παλαιότερο αλλά θεωρείται reference paper – κρατιέται)

• Winther KH, Rayman MP, Bonnema SJ, Hegedüs L. Selenium in thyroid disorders – essential knowledge for clinicians. Nat Rev Endocrinol. 2020;16(3):165–76.

• Schomburg L. Selenium deficiency due to diet, pregnancy, or autoimmune disease – diagnosis and supplementation.Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:646523.