ΒΗΜΑ 1 — Ποιον ελέγχεις

Έλεγχος DEXA αν:

• ≥70 ετών όλοι

• 50–69 ετών με παράγοντες κινδύνου

• Κάταγμα χαμηλής βίας οποιασδήποτε ηλικίας

• Μακροχρόνια κορτιζόνη, υπογοναδισμός, υπερθυρεοειδισμός κ.ά.

ΒΗΜΑ 2 — Διάγνωση

Οστεοπόρωση αν ισχύει ένα:

• T-score ≤ −2,5

• Κάταγμα χαμηλής βίας (ιδίως ισχίο / σπονδυλικό)

• FRAX (male) ≥ όριο παρέμβασης

ΠΡΟΣΟΧΗ: στους άνδρες το FRAX συχνά υποεκτιμά τον κίνδυνο.

ΒΗΜΑ 3 — Υποχρεωτικός έλεγχος αιτιολογίας (εδώ γίνεται το μισό παιχνίδι)

Πριν δώσεις φάρμακο:

• Τεστοστερόνη πρωινή (± SHBG)

• 25(OH)D

• Ca, PTH

• TSH

• Νεφρική / ηπατική λειτουργία

• Κορτιζόλη (αν υποψία)

• Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών (σε επιλεγμένους)

Δευτεροπαθής αιτία = τη διορθώνεις ΠΑΝΤΑ παράλληλα

ΒΗΜΑ 4 — Κατάταξη κινδύνου

Μέτριος κίνδυνος

• T-score −2,5 έως −2,8

• Χωρίς κάταγμα

• FRAX όχι υψηλός

Υψηλός / πολύ υψηλός κίνδυνος

• T-score < −3

• Σπονδυλικό ή ισχιακό κάταγμα

• Μακροχρόνια κορτιζόνη

• Πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου

ΒΗΜΑ 5 — Επιλογή θεραπείας

Μέτριος κίνδυνος → ΔΙΦΩΣΦΟΝΙΚΟ (1η γραμμή)

• Alendronate

• Risedronate

• Zoledronic acid

Πλεονέκτημα στους άνδρες:

• Ασφαλής έξοδος

• Drug holiday

• Καλή τεκμηρίωση

Υψηλός / πολύ υψηλός κίνδυνος

Επιλογή Α: Denosumab

• Αν:

  • Πολύ χαμηλό BMD

  • Αποτυχία διφωσφονικών

  • Χρόνια νεφρική νόσος

Επιλογή Β: Αναβολικό (very high risk)

• Teriparatide
  Μετά ΠΑΝΤΑ antiresorptive

ΒΗΜΑ 6 — Ο ρόλος της τεστοστερόνης (μην μπερδευόμαστε)

Η τεστοστερόνη ΔΕΝ είναι θεραπεία οστεοπόρωσης
Είναι συμπληρωματική όταν υπάρχει:

• Κλινικός + βιοχημικός υπογοναδισμός

TRT + αντιοστεοπορωτικό, όχι αντί για αυτό.

ΒΗΜΑ 7 — Sequencing 

• Denosumab → Zoledronic acid (6 μήνες μετά)

• Αναβολικό → antiresorptive υποχρεωτικά

• Ποτέ απότομο stop χωρίς κάλυψη

ΒΗΜΑ 8 — Παρακολούθηση

• DEXA ανά 18–24 μήνες

• Ca, Vit D

• Συμμόρφωση

• Πτώσεις (στους άνδρες = game changer)

GOLDEN RULE ΣΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ

Ψάχνεις ΠΑΝΤΑ γιατί έχει οστεοπόρωση και δεν δίνεις ποτέ “ορμόνη αντί για οστό”.