Η φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στη γονιμότητα όσο και στην ομαλή εξέλιξη της κύησης. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο οργανισμός της γυναίκας υφίσταται σημαντικές ορμονικές αλλαγές, οι οποίες αυξάνουν τις απαιτήσεις σε θυρεοειδικές ορμόνες, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο, όταν το έμβρυο εξαρτάται πλήρως από τη μητέρα.

Παρότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα πλήρης ομοφωνία στη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την αναγκαιότητα ελέγχου της θυρεοειδικής λειτουργίας σε όλες τις εγκύους χωρίς γνωστό ιστορικό θυρεοειδοπάθειας ή υπογονιμότητας, η προσωπική μου ιατρική άποψη είναι ότι ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται σε όλες τις γυναίκες με τη διαπίστωση της εγκυμοσύνης.

Ο αρχικός έλεγχος περιλαμβάνει:

• TSH

• Ελεύθερη θυροξίνη (FT4)

• Αντιθυρεοειδικά αντισώματα (Anti-TPO και Anti-Tg)

Η παρουσία αντισωμάτων (Anti-TPO ή/και Anti-Tg), η οποία ανιχνεύεται στο 5–15% του γενικού πληθυσμού, δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργό νόσο του θυρεοειδούς. Ωστόσο, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο:

• δυσκολίας επίτευξης κύησης

• αποβολών

• επιπλοκών της εγκυμοσύνης

• εμφάνισης θυρεοειδικής δυσλειτουργίας κατά την κύηση ή μετά τον τοκετό

Για τον λόγο αυτό, η γνώση της παρουσίας τους έχει προγνωστική και κλινική αξία και επιτρέπει στενότερη παρακολούθηση.

Πότε απαιτείται θεραπεία

Εφόσον κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί:

• TSH > 2,5 mU/L στο πρώτο τρίμηνο, ή

• χαμηλή FT4,

τότε συνιστάται η έναρξη θεραπείας με θυροξίνη, ανεξάρτητα από το αν τα αντισώματα είναι φυσιολογικά ή αυξημένα.

Στην εγκυμοσύνη, η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην αρχή της προληπτικής ιατρικής: το δυνητικό όφελος για το έμβρυο είναι σημαντικό, ενώ ο κίνδυνος από μια ήπια και σωστά παρακολουθούμενη θεραπεία είναι εξαιρετικά μικρός.

Συμπερασματικά

Η έγκαιρη αξιολόγηση της θυρεοειδικής λειτουργίας στην κύηση δεν αποτελεί υπερβολή, αλλά μέτρο πρόληψης. Στόχος δεν είναι απλώς η ρύθμιση εργαστηριακών τιμών, αλλά η διασφάλιση των βέλτιστων συνθηκών για τη μητέρα και τη νευροαναπτυξιακή πορεία του εμβρύου.

Η σωστή ενημέρωση, ο έγκαιρος έλεγχος και η εξατομικευμένη παρακολούθηση αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ασφαλούς εγκυμοσύνης.

Βιβλιογραφία

• Alexander EK, Pearce EN, Brent GA, Brown RS, Chen H, Dosiou C, et al. 2017 Guidelines of the American Thyroid Association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy and the postpartum. Thyroid. 2017;27(3):315-89.

• Korevaar TIM, Medici M, Visser TJ, Peeters RP. Thyroid disease in pregnancy: new insights in diagnosis and clinical management. Nat Rev Endocrinol. 2017;13(10):610-22.

• Negro R, Stagnaro-Green A. Diagnosis and management of subclinical hypothyroidism in pregnancy. BMJ. 2014;349:g4929.

• Thangaratinam S, Tan A, Knox E, Kilby MD, Franklyn J, Coomarasamy A. Association between thyroid autoantibodies and miscarriage and preterm birth: meta-analysis of evidence. BMJ. 2011;342:d2616.

• Nazarpour S, Ramezani Tehrani F, Simbar M, Azizi F. Effects of levothyroxine treatment on pregnancy outcomes in euthyroid pregnant women with autoimmune thyroid disease. Eur J Endocrinol. 2017;176(2):253-65.