Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS), Ινσουλίνη και Μεταβολισμός

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών δεν είναι μόνο μια γυναικολογική ή ορμονική διαταραχή. Πολύ συχνά συνδέεται και με τον μεταβολισμό, κυρίως με τον τρόπο που δρα η ινσουλίνη στον οργανισμό.

Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που βοηθά το σώμα να χρησιμοποιεί σωστά τη γλυκόζη. Σε πολλές γυναίκες με PCOS, τα επίπεδά της είναι αυξημένα. Αυτό λέγεται υπερινσουλιναιμία. Παράλληλα, μπορεί να υπάρχει και ινσουλινοαντίσταση, δηλαδή μια κατάσταση όπου τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην ινσουλίνη και ο οργανισμός αναγκάζεται να παράγει περισσότερη.

Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι στο PCOS πρώτα εμφανίζεται η ινσουλινοαντίσταση και μετά αυξάνεται αντισταθμιστικά η ινσουλίνη. Σήμερα όμως γνωρίζουμε ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Σε ορισμένες γυναίκες, η αυξημένη ινσουλίνη μπορεί να είναι ένα πολύ πρώιμο στοιχείο του συνδρόμου, ακόμη και πριν φανεί καθαρά η ινσουλινοαντίσταση. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί δείχνει ότι το PCOS δεν ακολουθεί πάντα το ίδιο «μονοπάτι» σε όλες τις ασθενείς.

Η αυξημένη ινσουλίνη δεν επηρεάζει μόνο το σάκχαρο. Στο PCOS μπορεί να ενισχύει την παραγωγή ανδρογόνων, δηλαδή των «ανδρικών» ορμονών, και έτσι να επιδεινώνει συμπτώματα όπως:

• ακανόνιστος κύκλος

• διαταραχή ωορρηξίας

• δυσκολία στη σύλληψη

• ακμή

• λιπαρότητα

• αυξημένη τριχοφυΐα

Με απλά λόγια, η ινσουλίνη μπορεί να «ρίχνει λάδι στη φωτιά» του ορμονικού προβλήματος. Από την άλλη πλευρά, και τα αυξημένα ανδρογόνα φαίνεται ότι μπορούν να επιδεινώνουν τον μεταβολισμό και να συντηρούν αυτόν τον φαύλο κύκλο.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι σε κάποιες γυναίκες με PCOS ο οργανισμός δεν απομακρύνει την ινσουλίνη τόσο αποτελεσματικά όσο θα έπρεπε. Άρα, η αυξημένη ινσουλίνη δεν οφείλεται πάντα μόνο στην ινσουλινοαντίσταση· μπορεί να σχετίζεται και με μειωμένη «κάθαρση» της ινσουλίνης από το σώμα.

Γι’ αυτό, στην αξιολόγηση μιας γυναίκας με PCOS δεν μας ενδιαφέρει μόνο το σάκχαρο. Μας ενδιαφέρει συνολικά ο μεταβολικός της προφίλ: βάρος, κατανομή λίπους, επίπεδα ινσουλίνης, λιπίδια, κύκλος, ανδρογόνα και συμπτώματα. Ακόμη και όταν η γλυκόζη είναι φυσιολογική, μπορεί να υπάρχει μεταβολική επιβάρυνση που χρειάζεται προσοχή.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση εξατομικεύεται. Συνήθως περιλαμβάνει:

• βελτίωση της διατροφής

• αύξηση της σωματικής δραστηριότητας

• απώλεια βάρους όπου χρειάζεται

• φαρμακευτικές επιλογές σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως η μετφορμίνη ή άλλες θεραπείες που στοχεύουν στη μεταβολική βελτίωση

Ο στόχος δεν είναι μόνο να «φτιάξει το σάκχαρο», αλλά να μειωθεί η μεταβολική επιβάρυνση που τροφοδοτεί το ίδιο το σύνδρομο.

Το βασικό μήνυμα είναι απλό:
Στο PCOS, η αυξημένη ινσουλίνη δεν είναι μια «λεπτομέρεια» των εξετάσεων. Είναι συχνά βασικό κομμάτι του προβλήματος και μπορεί να επηρεάζει τόσο τον μεταβολισμό όσο και τις ορμόνες. Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί σωστά, τόσο καλύτερα μπορούμε να βελτιώσουμε τον κύκλο, τα συμπτώματα και τη μακροχρόνια υγεία της γυναίκας.